W dniach 23-24 pażdziernika 2025 r. Instytut Oceanologii PAN w Sopocie ma zaszczyt gościć jubileuszową Sesję Państwowej Rady Ochrony Przyrody.
Planowany jest udział przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i Środowiska, dyrekcji centralnych i regionalnych ochrony środowiska, urzędów państwowych oraz instytucji naukowych. Po raz pierwszy PROP poświęci znaczną część obrad sprawom środowiska morskiego.
Możliwe będzie śledzenie transmisji obrad pod linkiem, który podamy w poniedziałek 20 października br.
Naukowcy z Polskiej Akademii Nauk alarmują, że bez nowoczesnego statku badawczego Polska może stracić pozycję w międzynarodowych badaniach oceanicznych. Rząd przeznaczył prawie miliard złotych na budowę dwóch nowych jednostek – żaglowca dla Uniwersytetu Morskiego w Gdyni i statku szkolno-badawczego dla Politechniki Morskiej w Szczecinie. Decyzja ta spotkała się z ostrą krytyką środowiska naukowego, które od lat domaga się następcy wysłużonej „Oceanii”.
Prof. Jan Marcin Węsławski z Instytutu Oceanologii PAN oraz wiceprezes PAN prof. Dariusz Jemielniak podkreślają, że badania morskie i polarne wymagają specjalistycznej jednostki, a nie statków szkoleniowych, które nie spełnią wymogów naukowych. Naukowcy ostrzegają, że brak takiej infrastruktury zagraża ciągłości monitoringu Bałtyku, badań na Spitsbergenie, w Antarktyce oraz na polskich działkach geologicznych na Atlantyku i Pacyfiku.
Kluczowy przekaz naukowców: „Nie da się bez końca robić nauki za pomocą dykty i taśmy klejącej” – Polska potrzebuje nowego, dedykowanego statku badawczego.
Morza i oceany działają jak gigantyczny bufor klimatyczny – pochłaniają aż jedną czwartą globalnych emisji CO₂, łagodząc skutki zmian klimatu. O tym, jak działa biologiczna pompa węglowa i dlaczego badania oceanów są niezbędne, opowiadają w wywiadzie naukowcy z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie. Podkreślają oni znaczenie polskich zespołów w międzynarodowych projektach, wyzwania związane ze zbieraniem i udostępnianiem danych oraz konieczność stabilnego finansowania badań i nowoczesnej infrastruktury badawczej.
7 października 2025 s/y Oceania wydobyła z wód Zatoki Gdańskiej pływak Argo Biogeochemiczny (BGC). To autonomiczne urządzenie badawcze pracowało w Basenie Gdańskim przez 2 lata, wykonując co dwa dni profilowanie od powierzchni do dna i przekazując drogą satelitarną dane dotyczące temperatury, zasolenia, zawartości tlenu, chlorofilu A, zawiesiny i pola światła w kolumnie wody.
BGC Argo było wodowane przez konsorcjum Argo-Polska, którego liderem jest IOPAN. Argo-Polska należy do konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury badawczej Euro-Argo ERIC.
Wydobycie pływaka było szczególnie trudne ze względu na wyczerpujące się baterie, niekorzystną pogodę i zdryfowanie pływaka daleko od miejsca wodowania; Argo to swobodnie dryfujące urządzenia bez własnego napędu. Korzystna cyrkulacja wód monitorowana przez zespół modelowania doprowadziła do tego że pływak zdryfował ponownie na odpowiedni akwen, a współpraca z załogą naukową i nawigacyjną statku pozwoliła na jego bezpieczne wydobycie.
Zdobyte doświadczenia będą przydatne w budowie systemu stałego monitoringu Bałtyku Południowego przy pomocy pływaków Argo.
Na łamach Forum Akademickiego ukazał się artykuł autorstwa prof. Jana Marcina Wesławskiego, dyrektora Instytutu Oceanologii PAN, dotyczący decyzji rządu o budowie dwóch statków szkolnych zamiast jednego nowoczesnego statku badawczego.
Profesor zwraca uwagę, że statki szkolne nie będą w stanie w pełni zastąpić wyspecjalizowanej jednostki badawczej, szczególnie w zakresie pomiarów oceanograficznych, badań głębinowych czy monitoringu środowiska. Podkreśla, że taka decyzja może ograniczyć możliwości polskich instytutów w realizacji międzynarodowych projektów badawczych.
Dyrektor Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie, prof. Jan Marcin Węsławski, w wywiadzie dla Gazety Wyborczej skomentował decyzję rządu o budowie dwóch statków szkolnych dla uczelni morskich w Gdyni i Szczecinie. Jak podkreślił, inwestycja w jednostki dydaktyczne nie zastąpi potrzebnej Polsce nowoczesnej jednostki badawczej, niezbędnej do prowadzenia badań oceanicznych i polarnych. Profesor zwrócił uwagę, że statek badawczy to kluczowe narzędzie do zrozumienia zmian klimatu i budowania międzynarodowego prestiżu polskiej nauki.
