Dr hab. Katarzyna Grzelak, prof. IO PAN uczestniczy obecnie w rejsie 2026 Arctic Ocean Expedition na pokładzie koreańskiego statku badawczego RV Araon.
Prof. Grzelak prowadzi badania zespołów bentosowych w pacyficznym sektorze Arktyki w ramach współpracy naukowej pomiędzy Instytutem Oceanologii Polskiej Akademii Nauk (IO PAN) a Korea Polar Research Institute (KOPRI).
Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk jest partnerem konsorcjum BalticSense – Zaawansowanej infrastruktury monitorowania zagrożeń na akwenie Morza Bałtyckiego, która została wpisana na Polską Mapę Infrastruktury Badawczej. Celem BalticSense jest stworzenie nowoczesnej infrastruktury do gromadzenia, przetwarzania i analizy danych dotyczących południowego Bałtyku. Projekt połączy nowoczesne technologie obserwacji morza z potencjałem polskiej oceanografii, zaawansowanym przetwarzaniem danych i metodami sztucznej inteligencji. IO PAN wnosi do przedsięwzięcia wieloletnie doświadczenie w badaniach Bałtyku, infrastrukturę obserwacyjną oraz rozwijane od lat systemy gromadzenia, integracji i udostępniania danych oceanograficznych.
BalticSense jest przedsięwzięciem o wymiarze krajowym, łączącym nauki o Ziemi i środowisku, nauki fizyczne i inżynieryjne oraz cyfrowe infrastruktury badawcze. Liderem konsorcjum jest Politechnika Koszalińska, a IO PAN współtworzy je wraz z Wojskową Akademią Techniczną, Akademią Marynarki Wojennej, Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym, Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim oraz Centrum Informatycznym TASK Politechniki Gdańskiej.
Oceanograficzny potencjał IO PAN dla BalticSense
IO PAN wnosi do BalticSense ponad 60-letnie doświadczenie w badaniach oceanograficznych, wykwalifikowaną kadrę oraz rozbudowaną infrastrukturę badawczą i informatyczną. Ważnym elementem zaplecza Instytutu jest statek badawczy r/v Oceania, a także system SatBałtyk i rozwijane pod kierunkiem IO PAN Elektroniczne Centrum Udostępniania Danych Oceanograficznych eCUDO.pl.
BalticSense umożliwi integrację nowych obserwacji z istniejącymi zasobami danych o Bałtyku. Dane pochodzące z różnych sensorów i platform pomiarowych będą przetwarzane i analizowane, również z wykorzystaniem metod sztucznej inteligencji. Projekt zakłada jednocześnie rozwój systemów SatBałtyk i eCUDO oraz bezpieczne udostępnianie danych zgodnie z zasadami FAIR i Open Science.
Zaangażowanie IO PAN otwiera także możliwość powiązania BalticSense z europejskimi systemami obserwacji morza. Połączenie wiedzy oceanograficznej, obserwacji morza i nowoczesnych technologii przetwarzania danych ma stworzyć narzędzie wspierające badania naukowe, ochronę środowiska, gospodarkę morską oraz bezpieczeństwo Bałtyku.
4 sierpnia 2026 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zatwierdził Listę strategicznych infrastruktur badawczych umieszczonych na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej. W procesie ewaluacji, prowadzonym przez Zespół Doradczy do spraw Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej z udziałem zewnętrznych ekspertów, oceniano szereg kryteriów, którym przypisano odpowiednie wagi.
W dziale Nauki o Ziemi i Środowisku, jako jedna z sześciu infrastruktur, po raz kolejny na Listę została wpisana infrastruktura Argo-Polska. Umieszczenie infrastruktury badawczej na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej jest wyrazem uznania jej potencjału badawczego, ale nie oznacza zobowiązania MNiSW do jej finansowania. Jest to jednak duży sukces Instytutu i dobry prognostyk dla dalszego rozwoju konsorcjum Argo-Polska.
W skład konsorcjum Argo-Polska wchodzą trzy instytucje: Instytut Oceanologii PAN, będący liderem konsorcjum, Instytut Geofizyki PAN oraz Akademia Marynarki Wojennej. Argo-Polska jest jednocześnie członkiem Europejskiego Konsorcjum Infrastruktury Badawczej Euro-Argo ERIC. Celem Euro-Argo ERIC jest wniesienie europejskiego wkładu do światowego programu Argo.
Globalna sieć Argo składa się z ponad 4000 autonomicznych pływaków profilujących rozmieszczonych we wszystkich oceanach świata. Jest to jedyny globalny system dostarczający w czasie niemal rzeczywistym informacji o właściwościach fizycznych kolumny wody. Dane te są ogólnie dostępne.
Znaczącym wkładem Argo-Polska w rozwój tego systemu jest prowadzenie pomiarów z wykorzystaniem pływaków Argo na słabo pokrytych obserwacjami akwenach Arktyki oraz wprowadzenie pływaków Argo do systemu monitoringu południowego Bałtyku.
Z przyjemnością informujemy, że Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk został uhonorowany Europejską Nagrodą Inteligentnego Rozwoju 2026 podczas 11. edycji Nagród Gospodarczych Europejskiego Forum Inteligentnego Rozwoju. Wyróżnienie zostało przyznane za opracowanie i wdrażanie innowacyjnych modeli numerycznych oraz cyfrowych systemów wspomagania decyzji w obszarze ochrony środowiska, gospodarki morskiej i zrównoważonego rolnictwa. Doceniono również skuteczne łączenie badań naukowych z praktyką gospodarczą oraz tworzenie narzędzi wspierających odpowiedzialne zarządzanie zasobami, zwiększających bezpieczeństwo i wzmacniających odporność Europy na wyzwania środowiskowe i klimatyczne.
Za wyróżnieniem stoją projekty badawczo-rozwojowe realizowane w Pracowni Modelowania Procesów Ekohydrodynamicznych, kierowanej przez prof. dr hab. Lidię Dzierzbicką-Głowacką. Pracownia od wielu lat rozwija zaawansowane modele numeryczne oraz narzędzia wspomagania decyzji, znajdujące zastosowanie w ochronie środowiska morskiego i wodnego, zrównoważonym zarządzaniu zasobami naturalnymi oraz adaptacji do zmian klimatu.
Uroczyste wręczenie nagrody odbędzie się 3 września o godz. 17:00, organizowane w ramach 11. Europejskiego Forum Inteligentnego Rozwoju, w dniach 3–4 września 2026 r. w Gdańsku.
Miło nam poinformować, że projekt „Polarne wiry przybrzeżne: kompleksowe badanie dynamiki wirów, ze szczególnym uwzględnieniem sprzężenia ocean–lód morski oraz roli topografii” uzyskał finansowanie w konkursie SONATINA Narodowego Centrum Nauki.
Kierowniczką projektu jest dr Maria Osińska. Badania będą koncentrować się na procesach kształtujących wiry przybrzeżne w obszarach polarnych, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływań między oceanem a lodem morskim oraz wpływu topografii dna na ich powstawanie i ewolucję.
Serdecznie gratulujemy dr Marii Osińskiej i życzymy powodzenia w realizacji projektu!
9 lipca 2026 r. Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk odwiedzili Pani Winsome Dormer – Konsul Honorowa Rzeczypospolitej Polskiej w Nowej Zelandii (Konsulat Honorowy RP w Christchurch) – oraz przedstawiciele włoskiej firmy ARGO s.r.l.: Chief Executive Officer Mario Attanasio i Head of Technical Department Luigi Scotto d'Antuono.
Podczas spotkania gościom zaprezentowano koncepcję nowego statku badawczego Oceania II, a także omówiono możliwości przyszłej współpracy naukowej i technologicznej. Rozmowy dotyczyły również potencjalnego wykorzystania nowoczesnych rozwiązań wspierających badania oceanograficzne oraz rozwoju międzynarodowych partnerstw.
Wizyta stanowiła okazję do wymiany doświadczeń i dyskusji na temat kierunków dalszej współpracy pomiędzy Instytutem Oceanologii PAN a partnerami zagranicznymi.
